علي بن محمد البغدادي الماوردي ( مترجم : حسين صابرى )

446

آيين حكمرانى ( فارسى )

[ ظاهرى ] گفته است : نخست او را صد تازيانه زنند و سپس سنگسار كنند . اين در حالى است كه تازيانه دربارهء محصن نسخ شده و در روايت آمده است : « پيامبر صلّى اللّه عليه و إله ماعز را سنگسار كرد ، ولى او را تازيانه نزد » « 1 » . در حصول احصان شرط نيست كه شخص مسلمان باشد و بنابراين ، كافر را نيز بايد به سان مسلمان سنگسار كرد . اما ابو حنيفه گفته : اسلام شرط حصول احصان است و بنابراين ، اگر كافرى زنا كند تازيانه مىخورد ، ولى سنگسار نمىشود . [ از ديدگاه نگارنده ، و بر خلاف ديدگاه ابو حنيفه ، در خبر چنين آمده است : ] « پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله دو يهودى را كه زنا كرده بودند سنگسار كرد » « 2 » . اين در حالى است كه جز دربارهء محصن به اجراى حد رجم حكم نمىشود . اما برده نبودن از شروط احصان است و از اين روى ، اگر برده‌اى زنا كند ، هرچند زن داشته باشد سنگسار نمىشود و تنها پنجاه تازيانه مىخورد . ليكن داوود ظاهرى گفته است : برده به‌سان غير برده سنگسار مىشود . لواط و آميزش با چهارپايان نيز نوعى زناست و موجب حكم تازيانه براى بكر و سنگسار

--> ( 1 ) . « و قد رجم النبى ماعزا و لم يجلده » . ابن حنبل اين روايت را با اندكى تفاوت نقل كرده و آن اين‌كه آورده است : جابر نقل كرده كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله ماعز را سنگسار كرد ، اما او [ جابر ] از تازيانه سخن به ميان نياورد ؛ بنگريد به : ابن حنبل ، مسند احمد ، ج 5 ، ص 92 ، ش 20897 ، ص 95 ، ش 20926 و ص 108 ، ش 21079 . مناوى نيز آورده است كه توده فقيهان به سنگسار بسنده كرده‌اند ؛ چرا كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله به سنگسار كردن ماعز بسنده كرد . بنگريد به : فيض القدير ، ج 3 ، ص 435 . ابن حجر عسقلانى نيز همين مضمون را نقل كرده است . بنگريد به : تلخيص الحبير ، ج 4 ، ص 52 . اما شافعى در كتاب خود متنى را كه ماوردى نقل كرده به همين عبارت آورده است ، بىآن‌كه اين متن را به كسى نسبت دهد . آنچه شافعى آورده چنين است : « الجلد على الزانيين الثيبين منسوخ بان رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله رجم ماعزا و لم يجلده » . بنگريد به : الام ، ج 7 ، ص 83 . بنابراين احتمال قوى آن است كه خبر موجود در اين‌باره همان متن ابن حنبل باشد و ماوردى اين عبارت را به نقل از الام شافعى آورده باشد . گواه اين برداشت مترجم سخنى است كه شوكانى در كتاب خود آورده است . بنگريد به : نيل الاوطار ، ج 7 ، ص 249 - م . ( 2 ) . « و قد رجم رسول اللّه يهوديين زنيا » . اين متن را شافعى در كتاب خويش آورده است ، بىآن‌كه طريق روايت را ذكر كند . بنگريد به : الام ، ج 7 ، ص 163 . اما آنچه در متون روايى اهل سنت آمده با اندكى تفاوت همراه است و در آن به جاى « رسول اللّه » واژه « النبى » آمده و يا از نام كسانىكه اين حد بر آنان جارى شد ياد شده است . براى نمونه بنگريد به : مسلم ، صحيح مسلم ، ج 3 ، ص 1328 ، ش 1700 ؛ بخارى ، صحيح البخارى ، ج 6 ، ص 2510 ، ش 6450 ؛ ابو عوانه ، مسند ابى عوانه ( 1 ) ، ج 4 ، ص 142 ، ش 6308 و پس از آن ؛ بيهقى ، سنن البيهقى الكبرى ، ج 8 ، ص 215 ، ش 16708 ؛ ابو داوود ، سنن ابى داوود ، ج 4 ، ص 157 ، ش 4455 ؛ شافعى ، السنن المأثورة ، ص 397 ، ش 553 ؛ صنعانى ، مصنف عبد الرزاق ، ج 7 ، ص 319 ، ش 13333 ؛ ابن حنبل ، مسند احمد ، ج 5 ، ص 96 ، ش 20945 .